میدان امیر چخماق کجاست؟
میدان امیر چخماق در کنار چهارراه شهدا در خیابان امام خمینی (ره) و در امتداد خیابان سلمان فارسی واقع شده است.- آدرس: استان یزد، شهر یزد، خیابان امام خمینی (ره)، میدان امیر چخماق
دیدنی های میدان امیر چخماق
تکیه سه طبقه امیر چخماق که در سال ۱۳۳۰ هجری شمسی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است، در سمت شرق میدان قرار دارد که روزگاری برای نشستن شاهان در قسمت شاهنشین و بانوان در سایر غرفههای آن استفاده میشد تا مراسم سوگواری و نخلبرداری را تماشا کنند. این سازه شاخص بهخاطر نمای خارجی با شاهنشینهای قوسیشکل مشهور است.
تیبهای در غرفه شاهنشین تكیه وجود دارد که تاریخ ۱۲۵۸ هجری قمری (۱۲۲۱ هجری شمسی) را نشان میدهد و از همین رو میتوان قدمت آن را حدود ۱۸۰ سال تخمین زد. این سازه آجری دارای دو مناره بزرگ است که گفته میشود در دوره قاجار به آن اضافه شدهاند.
بخشی از جداره اصلی تکیه امیر چخماق که باقی مانده است، غرفههایی دارد که بهصورت پلکانی روی هم قرار گرفتهاند. این غرفهها بهشکل طاق نماهایی دو طبقه در هشت ردیف عمودی هستند که بهصورت قرینه روبهروی هم ساخته شدهاند. علاوه بر این، غرفههایی سه طبقه در دو ردیف عمودی و غرفهای اصلی در یک ردیف عمودی در وسط آنها خودنمایی میکند. بخش میانی بنا مزین به تزیینات کاشیکاری است و ارتفاع بیشتری نسبت به سایر طاق نماها دارد. اینطور به نظر میرسد که احتمالا این مکان برای استقرار بالاترین مقامهای دولتی در مرکز تکیه بوده است تا مراسم تعزیه را در محوطه میانی میدان تماشا کنند.- منارههای مرتفع این سازه که روی غرفههای میانی ساخته شدهاند، جلال و عظمت خاصی به آن دادهاند؛ ضمن اینکه در گذشته از این منارهها برای سردادن اذان و اعلام وقت نماز به مردم شهر استفاده میشد.
مسجد امیر چخماق درست در کنار این بنا قرار دارد و از طریق یکی از غرفههای ضلع غربی تکیه میتوان به آبانبار میدان دسترسی داشت. در وسط این بنا نیز ورودی بازار حاجی قنبر واقع شده است.
مسجد امیر چخماق که با نام مسجد دهوک و مسجد جامع نو نیز شناخته میشود، بهلطف تزییناتی همچون کاشیکاری معرق و طاقهای مقرنس، از نظر زیبایی، وسعت و اهمیت، بعد از مسجد جامع یزد قرار دارد. این مسجد که در سال ۱۳۴۱ در فهرست آثار ملی به ثبت رسید، به همت امیر چخماق در مدت دو سال احداث شد و کار ساخت آن در سال ۸۴۱ پایان یافت.
آب انبارهای میدان امیر چخماق
بهطور کلی، سه آبانبار در مجموعه میدان امیر چخماق وجود داشته است که یکی از آنها در ضلع جنوبی میدان قرار داشت؛ اما در زمان احداث خیابان تخریب شد.آبانبار ستی فاطمه (پنج بادگیری) در ضلع شمالی میدان و جنب بازارچه حاجی قنبر قرار دارد که به دستور ستی فاطمه، همسر حاکم وقت یزد، برای استفاده مردم ساخته شد. این بنا علاوه بر گنبد و سردری آجری و زیبا، پنج بادگیر بلند هشتوجهی دارد که جزو معدود آبانبارهای پنج بادگیری یزد به حساب میآید. پس از بخش سرپوشیده ورودی، راهپلهای قرار دارد که شامل دو قسمت سرباز و سرپوشیده میشود. آبانبار امیر چخماق، سقف ضربی و قوسی از نوع جناغی و مخزنی با پلان مدور دارد و از دو در ورودی آن، یکی به میدان امیر چخماق و دیگری به کوچه محل آبانبار باز میشود. این سازه زیبا در سال ۱۳۸۵ به ثبت آثار ملی ایران رسید.
آبانبار تکیه امیر چخماق
آبانبار تکیه امیر چخماق که در زیر تکیه قرار دارد، تا ۴۰ سال قبل مورد استفاده بود و در حال حاضر به بخشی از موزه آب یزد تبدیل شده است. این آب انبار و همین طور بازارچه حاجی قنبر به دستور نظامالدین حاجی قنبر جهانشاهی در زمان امیر چخماق احداث شدهاند.
نخل امیر چخماق
نخل به تابوت چوبی بزرگی گفته میشود که بهصورت نمادین در یکی از مراسم سوگواری محرم با عنوان مراسم نخلگردانی استفاده میشود و یکی از نمونههای دیدنی آن موسوم به نخل حیدریها در میدان امیر چخماق قرار دارد. گفته میشود که قدمت این نخل به سال ۱۲۲۹ هجری قمری (۱۱۹۳ هجری شمسی) در دوره صفوی برمیگردد؛ از همین رو برخی آن را قدیمیترین نخل یزد میدانند.ین نخل چوبی عظیم با ارتفاع ۸٫۵ متر که بهشکل درخت سرو (نماد آزادگی) به نظر میرسد، از بزرگترین نخلهای استان یزد به شمار میرود و از مجموعه مشبکی از گره چینی و تیرهای بزرگ تشکیل شده است.
بازار حاجی قنبر
بازار حاجی قنبر، بخشی از مجموعه امیر چخماق است که به فروش اقلامی همچون پارچه، شیرینی، طلا و فرش اختصاص دارد. این بازار سرپوشیده از قدیمیترین بخشهای شهر یزد محسوب میشود که علاوه بر معماری بینظیرش، مزین به تزیینات کاشیکاری زیبایی است.ازار مذکور توسط نظامالدین حاجی قنبر جهانشاهی، حاکم یزد در دوره جهانشاه قره قویونلو ساخته شد و به همین دلیل به بازار حاجی قنبر معروف شده است.
پیوستها
آخرین ویرایش