روانشناسی اجتماعی رهبری چیست؟ ویژگی‌های رهبر و نقش آن در سازمان

[- WAterLilY]

رهبری» موارد ضروری توانایی و آمادگی برای الهام‌بخشیدن به دیگران را به تصویر می‌کشد. رهبری اثربخش بر پایه‌ی ایده‌ها شکل می‌گیرد؛ اما تا زمانی که این ایده‌ها به سایر افراد مجموعه منتقل نشود و آنها را در جهت همراهی با رهبر تیم در مسیر فعالیت‌های لازم ترغیب نکند، این امر میسّر نخواهد بود و تأثیر چشمگیری نیز نخواهد گذاشت.

برای دادن پاسخی ساده‌تر به سؤال رهبری چیست یا رهبر چه کسی است، باید گفت که رهبر کسی است که الهام‌بخش افکار و هدایتگر اعمال است. از جمله ویژگی‌های رهبر، داشتن ترکیبی از مهارت‌های شخصیتی و رهبری است که افراد را با گروه همراه می‌کند و در جهت فعالیت برای دستیابی به اهدافی مشترک سوق می‌دهد.

رهبری چیست؟​

«رهبری» هنر انگیزه دادن به گروهی از افراد برای اقدام در جهت دستیابی به هدفی مشترک است؛ این توصیف ساده می‌تواند تعریف رهبری باشد. در سازمان‌ها و کسب‌وکارها، «رهبری» می‌تواند به‌معنای هدایت‌کردن کارگران و همکاران با یک استراتژی مشخص برای تأمین نیازهای شرکت باشد.

رهبر کیست؟​

پس از اینکه فهمیدیم رهبری چیست، می‌توانیم در جهت شناخت رهبرهای موفق و عواملی که آنها را به رهبر تبدیل کرده است، گام برداریم.


رهبر واقعی کسی نیست که فقط افراد را هدایت می‌کند، بلکه کسی است که به آن‌ها انگیزه حرکت در جهتی را می‌دهد که بتوانند بر اطراف خود تأثیر مثبتی بگذارند. رهبر کسی است که بداند چگونه می‌توان با بهبود شرایط، افراد را تشویق کرد که به ‌سمتی حرکت کنند که در جهت پیشبرد اهداف جمعی بینش بهتری داشته باشند.

رهبران موفق می‌توانند درحالی که افراد را در اولویت قرار می‌دهند، در جهت تحقق دیدگاه خود تلاش کنند. ایجاد انگیزه در افراد لازم است، اما کافی نیست؛ رهبران برای موفقیت باید بتوانند به‌صورت همدلانه‌ای با افراد ارتباط برقرار کنند.

 

[- WAterLilY]

نقش رهبری در سازمان چیست؟​

رهبری در کسب‌وکارها با اجرا پیوند می‌خورد و هر تعریفی از آن دربرگیرنده‌ی این موضوع است. اما دقیقا نقش رهبری چیست؟ نقش رهبری در سازمان فقط به سود مربوط نمی‌شود؛ کسانی که به‌عنوان رهبران تأثیرگذار شناخته می‌شوند، در حقیقت درآمد شرکت‌ها را افزایش می‌دهند. وظیفه رهبر در سازمان، برآوردن انتظارات هیئت‌مدیره بر مبنای سوددهی و پیشرفت کسب‌وکار است.

اصطلاح «رهبری» و «مدیریت» به‌صورت متناوب استفاده می‌شود، اما تعریف این ۲ کمی متفاوت است. «رهبری» به داشتن ویژگی‌هایی نیاز دارد که از وظایف مدیریتی فراتر است. رهبر برای آنکه تأثیرگذار باشد، به‌طور قطع باید منابع موجود در سازمان را مدیریت کند؛ خصایصی چون توانایی برقراری ارتباط موثر، الهام‌بخشی و تأثیرگذاری و قدرت نظارت درست، از ویژگی‌های رهبر موفق در هر سازمانی است.

ویژگی‌های رهبری چیست؟​

اگرچه به‌ نظر می‌رسد که برخی از افراد به‌طور طبیعی از استعداد رهبری‌کردن برخوردارند، اما هرکسی می‌تواند با تقویت مهارت‌های مخصوص این حرفه، آموزش ببیند که رهبر باشد. انسان‌های بسیاری را در طول تاریخ دیده‌اید که بدون داشتن هیچ‌گونه تجربه‌ای از رهبری‌کردن، به‌سمت انجام‌دادن این کار قدم برداشتند و توانسته‌اند عده‌ای را برای انجام‌دادن کارهای پیشنهادی خود در جهت به‌ثمر‌رساندن هدفی خاص متقاعد و همراه کنند؛ به‌طور معمول، این‌گونه افراد دارای صفات و خصوصیات جذابی بودند که در ایفای نقش رهبری به آنها کمک می‌کرده است.

اما بهترین جواب به سوال ویژگی‌های رهبری چیست را از زبان اریکا اندرسون (Erika Anderson) ببینیم. اریکا اندرسون نویسنده کتاب «پیشرو باش تا مردم همراه شوند» می‌گوید: رهبری نیز مانند بسیاری از کارها توانایی‌هایی را می‌طلبد که در وجود برخی از افراد بیشتر وجود دارد؛ بنابراین، واقعیت این است که بیشتر افرادی که با معیارهای توانایی رهبری ذاتی وارد این عرصه می‌شوند، می‌توانند رهبران خوب و موفقی باشند.

اما رهبران برای تأثیرگذاری بیشتر باید تلاش کنند تا ویژگی‌ها و مهارت های نرم متعددی را کسب کنند؛ هم‌چنین، رهبر خوب شدن به این معناست که مهارت‌های تخصصی چشم‌گیری را، که مربوط به تیم شما و صنعت می‌شود، نیز داشته‌باشید.

 

[- WAterLilY]

در ادامه، به برخی از ویژگی‌هایی اشاره می‌کنیم که هنگام تقویت و توسعه‌‌ی توانایی‌های رهبری خود باید به آن‌ها توجه داشته‌باشید:

۱. انعطاف‌پذیری​

هنگامی که رهبر هستید، با طیف وسیعی از افراد، فرایندها و عملیات سروکار خواهید داشت. این مؤلفه‌ها ممکن است به طور مرتب تغییر کنند. دانستن این‌که چه زمانی باید منعطف باشید، به شما کمک می‌کند که فرایندها را تسهیل کنید و افراد تیم را به رشد و یادگیری مهارت های جدید تشویق کنید؛ برای مثال، شاید متوجه شوید که عضوی از تیم در انجام وظیفه‌ی جدید خود بسیار عالی عمل کرده‌است. به جای این‌که باقی کارهای اصلی خود را تکمیل کنید، ممکن است وظایفی را به او محول کنید که در توسعه‌ی این مهارت جدید به او کمک کند. بله، در پاسخ به سوال ویژگی‌های رهبری چیست اولین پاسخ این است که افراد انعطاف‌پذیر بسیار در امر رهبری موفق هستند.

. هم‌دلی​

تمرین هم‌دلی به شما کمک می‌کند که اطرافیان خود را بهتر درک کنید، اعتمادسازی کنید و روابط خود را گسترش دهید. به موفقیت‌ها و چالش‌های آنان به‌دقت گوش کنید و در صورت لزوم، در پاسخ آن‌ها را راهنمایی کنید و به آن‌ها پیشنهادهایی را ارائه دهید. درک کارهای اعضای تیمتان به شما کمک می‌کند که برای رسیدن به هدفتان فرایندها را بهتر توسعه دهید.

۳. قاطعیت​

به عنوان رهبر، به احتمال زیاد لازم است که تصمیمات چالش‌برانگیزی بگیرید. زمانی که می‌خواهید تصمیمی بگیرید، باید هرقدر که می‌توانید منطقی و باملاحظه باشید و حواستان به زمان باشد. استفاده از ابزارهای تصمیم‌گیری، مانند تحلیل داده یا آنالیز SWOT، به شما کمک می‌کند که تصمیمات بهتری بگیرید. پس قاطعیت نیز یکی از پاسخ‌های مناسب به این سوال است: ویژگی‌های رهبری چیست؟

 

[- WAterLilY]

ارتباط صمیمی​

ارتباط موثر به شما کمک می‌کنند که اختلاف‌ها را کاهش و عملکرد را بهبود دهید؛ هم‌چنین، هم‌کاری را در تیم شما بالا می‌برد. با اعضای تیم خود ارتباط برقرار کنید و چشم‌اندازهای خود و موقعیت‌هایی که برای رسیدن به آن در اختیار دارید را برای آن‌ها توضیح دهید. شنونده‌ی فعال بودن نیز جنبه‌ی دیگری از ارتباطات تأثیرگذار برای درک بهتر نیازها و ایده‌های اطرافیانتان است. هنگامی که با تیم خود ارتباط برقرار می‌کنید، سعی کنید تا جایی که می‌توانید واضح و روشن صحبت کنید تا همه بتوانند نیاز‌های شما و آن‌چه از آنان انتظار می‌رود را درک کنند.

حال که متوجه شدیم رهبری چیست و با ویژگی‌های یک رهبر آشنا شدیم وقت آن رسیده تا به نقش تجربه در تکامل مهارت‌های رهبری بپردازیم. همچنان با ما همراه باشید.

نقش تجربه در تکامل مهارت‌های رهبری چیست؟​

امیدواریم که با مثال زیر، بهترین جواب برای نقش تجربه در تکامل مهارت های رهبری چیست را به‌درستی درک کنید.

استیو جابز (Steve Jobs) مثال بارزی از کسی است که شنیدن نامش یادآور نقش رهبر در سازمان است. چندی پس از بنیان‌نهادن کمپانی اپل، (Apple) به‌دلیل اختلافات داخلی، هیئت‌مدیره او را اخراج کرد. پس از چند سال و کسب تجربه در استودیویی که تأسیس کرده بود، دوباره مدیرعامل اپل او را در این کمپانی استخدام کرد و ساخت آیفون (iPhone) را شروع کرد.

اگرچه جابز یک نابغه بود، اما در شروع کار تا حدودی نابالغ به ‌نظر می‌رسید؛ او بر سر همکاران و شرکای خود فریاد می‌کشید؛ به‌گفته کارمندان سابق این شرکت، او فرد صبوری نبود و هیچگونه ناکامی‌ای را در فعالیت حرفه‌ای خود تاب نمی‌آورد؛ همچنین احساسات انسانی کارمندان و تمجید از کار خوب آنان را به‌ رسمیت نمی‌شناخت و انضباط خشک حرفه‌ای را ترجیح می‌داد.

اما در زندگی‌نامه او نوشته شده است که به فراخور کسب تجربیات بیشتر، در سبک مدیریتی او نشانه‌های بلوغ آشکار شد و با تعدیل خصوصیات منفی خود و درک محدودیت‌های کارکنان، موفق شد تا با آنان همدلی نشان دهد؛ در نهایت، پس از مرگ او در سال ۲۰۱۱، شهرت کمپانی اپل، که او تأسیس کرده بود، از بین نرفت و نام او هنوز هم‌ردیف با نبوغ است و بسیاری از دستاوردهای اپل بدون رهبری او هرگز به ‌دست نمی‌آمد.

 

[- WAterLilY]

سبک رهبری چیست؟​

«رهبر خوب همیشه باید...» نحوه تکمیل این جمله می‌تواند نکات زیادی را درباره سبک رهبری شما نشان دهد.

بر اساس سبک رهبری افراد و ویژگی‌هایشان، می‌توان روش‌هایی را بکار برد که بهتر متقاعد شوند. گری ویلیامز و روبرت میلر (Gary A. Williams; Robert B. Miller) این روش‌ها را استراتژی‌های متقاعد‌کننده می‌نامند. با مراجعه به مطلب سبک های رهبری می‌توانید خلاصه‌ای از مطلب ویلیامز و میلر با موضوع متقاعد سازیرهبران با استفاده از استراتژی‌های متقاعد‌کننده را (اینفوگرافی) مشاهده کنید.

مزایای مهارت‌های تأثیرگذار در رهبری چیست؟​

مزایای بسیاری برای یادگیری مهارت‌های رهبری وجود دارند؛ از آن جمله‌ می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

۱. می‌توانید نقاط قوت و ضعف خود را به‌سرعت شناسایی کنید​

رشد برای شما در جایگاه یک رهبر، به معنای یادگیری کارهایی است که آن‌ها را به‌خوبی انجام می‌دهید و هم‌چنین حوزه‌هایی را در بر می‌گیرد که احتمالا به توسعه‌ی آن‌ها نیاز دارید؛ بنابراین، هم شما می‌توانید پتانسیل خود را دریابید و هم کسانی که هدایتشان می‌کنید، می‌توانند توانایی‌هایتان را درک کنند. شما به‌سرعت نقاط قوت و ضعف خود را یاد می‌گیرید، زیرا تیم، پروژه، جلسات یا واحدهای دیگری که با آن‌ها کار می‌کنید، اغلب این نکات را چندبرابر می‌کنند و انعکاس می‌دهند.

 

[- WAterLilY]

. درک بهتری از مسیر شرکت پیدا می‌کنید​

در پاسخ به سوال مزایای مهارت‌های تأثیرگذار در رهبری چیست می‌توان گفت پیدا کردن درک بهتر از مسیر شرکت یکی از مهمترینِ این مزایاست. با بر عهده گرفتن مسئولیت‌های بیش‌تری در رهبری، نیاز است که درک بیش‌تری از اهداف شرکت خود پیدا کنید. درک بیش‌تر چشم‌اندازهای شرکت می‌تواند به شما در جهت‌دهی اهدافی که برای موفقیت شرکت لازم است، کمک کند؛ هم‌چنین، به شما کمک می‌کند که اهداف مشخصی را برای خود و تیمتان تعیین کنید.

۳. می‌توانید انگیزه‌ی تیم خود را افزایش دهید​

اطلاعات بیش‌تری که درمورد رهبری تأثیرگذار کسب می‌کنید، به شما کمک می‌کنند که به تیم خود انگیزه دهید؛ این انگیزه می‌تواند با قدردانی، پاداش یا تشویق انجام شود. تشویق اعضای تیمتان کارآمدی و روحیه‌ی آن‌ها را بهبود می‌بخشد و دستیابی به اهداف تعیین‌شده را آسان‌تر می‌کند.

۴. می‌توانید تیم خود را یک‌پارچه کنید​

زمانی که چشم انداز و هدف مشخصی داشته‌باشید، رهبری بسیار مؤثر عمل می‌کند. درک دقیق این‌که چگونه می‌خواهید به اهدافتان برسید به شما در تعیین جهت تیم کمک می‌کند. زمانی که اعضای تیم شما اهداف و مسئولیت‌های خود را بدانند، می‌توانند با یک‌دیگر برای رسیدن به موفقیت کار ‌کنند.

۵. می‌توانید اعضای تیم خود را حفظ کنید​

‌زمانی که بدانید چگونه تیم خود را به‌خوبی رهبری کنید، اعضای تیم به اهداف بیش‌تری دست پیدا می‌کنند و حس موفقیت بیش‌تری را تجربه می‌کنند.

 

[- WAterLilY]

چگونه رفتار های رهبری خود را نشان داده و پرورش دهیم؟​

انتخاب رفتار رهبری مثبت می‌تواند به اعضای تیم شما انگیزه دهد که کارآمدتر باشند و آن‌ها را در رسیدن به اهدافشان تواناتر کند؛ هم‌چنین، چون اعضای تیم برای داشتن فرصت همکاری با شما ارزش قائل می‌شوند، این رفتارها به شما کمک می‌کنند تا افراد بااستعداد را در سازمان حفظ کنید. با یادگیری رفتارهای رهبری می‌آموزید که بر اَعمالتان نظارت داشته‌باشید؛ از این رو، این رفتارها به تمرین و خودآگاهی زیادی نیاز دارند.

در ادامه‌ی مطلب درمورد اهمیت رفتارهای رهبری در سازمان بحث خواهیم کرد و گام‌های ساده‌ای را که می‌توانید برای شروع رفتار‌های مؤثر رهبری بردارید، به اشتراک می‌گذاریم.

رفتار رهبری چیست؟​

رفتار‌های رهبری صفات و اَعمالی هستند که فرد را در جایگاه رهبر به فرد مؤثری تبدیل می‌کنند.

این رفتار فرایندی است که طی آن فرد می‌تواند برای دستیابی به اهدافی خاص، دیگران را هدایت و راهنمایی کند و بر آن‌ها تأثیر بگذارد. این اقدامات و استراتژی‌ها را می‌توان برای افزایش اثرگذاری عملکرد اطرافیان به کار گرفت. هنگامی که افراد ایده یا دورنمایی برای یک سازمان، محصول یا گروهی از مردم داشته‌باشند، از این رفتارها استفاده می‌کنند تا دیگران را به عمل کردن ترغیب کنند.

 

[- WAterLilY]

چرا رفتار رهبری مؤثر مهم‌ است؟​

رفتارهای مطلوب رهبری برای تبدیل شدن به کسی که برای رسیدن به اهداف سازمان و حداکثر کارایی به کارمندان الهام می‌دهد و آن‌ها را هدایت می‌کند، بسیار مهم‌اند.

رفتارهای رهبری اثربخش، فواید زیر را برای سازمان دارند:

• افزایش بهره‌وری تیم: رهبری پایدار و مدوام می‌تواند عملکرد تیم را بهبود بخشد؛
• حفظ منابع انسانی: هنگامی که کارکنان در نقش‌های خود از رهبری و منتورینگ مطلوب بهره‌مند باشند، کم‌تر احتمال دارد کارشان را ترک کنند؛
• پرورش رهبران آینده: رفتارهای رهبری برای توسعه و پرورش رهبران آینده در یک سازمان اساسی هستند.

 

[- WAterLilY]

چگونه رفتار رهبری مؤثر از خود را نشان دهیم؟​

در ادامه، از روش‌هایی که به کمک آن‌ها می‌توانید مانند رهبر رفتار کنید، لیستی آورده‌ایم:

۱. برای نشان دادن رفتار رهبری خود سعی کنید صادق باشید

صداقت به فراهم کردن محیط کاری عادلانه و گشوده کمک می‌کند. اگر کارکنان احساس کنند که با آن‌ها صادقید، احتمالا به تصمیمات شما اعتبار خواهند داد و درمورد مشکلاتشان به شما اعتماد خواهند کرد. انجام کاری که قول آن را داده‌اید، می‌تواند به تیمتان نشان دهد که فرد معتمدی هستید
۲. به تصمیمات خود اطمینان داشته‌باشید

یکی از وظایف اصلی شما به عنوان رهبر، تصمیم گیری سریع و مطمئن است. تیمتان باید ایمان داشته‌باشد که شما قادر به تصمیم‌گیری هستید. وقتی با اطمینان به تصمیمات خود متعهد شوید، کارکنان به توانایی‌های شما به عنوان رهبر اعتماد خواهند کرد.

۳. خوش‌برخورد باشید

سعی کنید خوش‌برخورد و پذیرا باشید تا اعضای تیم احساس راحتی کنند و بدانند که می‌توانند با شما صحبت کنند. مهارت‌های گوش دادن فعال را در خود تقویت کنید تا دیگران را به برقراری ارتباط تشویق کنید. برای مثال، سؤالات باز مطرح کنید و هنگام صحبت به فرد مقابل توجه کنید. کارکنان خود را با برقراری ارتباطات مرتب و صحبت درمورد تصمیمات و آن‌چه در تیم و سازمان اتفاق می‌افتد، مطلع و به‌روز نگه دارید.

 

[- WAterLilY]

۴. بازخوردهای عینی ارائه دهید

اعضای تیم باید بدانند که شما از آن‌ها انتظاراتی دارید و هم‌چنین باید متوجه باشند ‌که چگونه می‌توانند انتظارات شما را برآورده کنند. این کار باید به طور مثبت و با تمرکز بر آموزش دادن کارمندان به جای مجازات کردنشان، انجام شود. اصلاحات و تذکرات لازم باید به طور خصوصی انجام شوند تا باعث خجالت اعضای تیم نشوند. با شناسایی کارهایی که کارمند به‌درستی انجام می‌دهد و پیشنهاد روش‌هایی که با به‌کارگیری آن‌ها می‌تواند کار را بهتر انجام دهند، رابطه‌ای مثبت و قابل‌اعتماد با او برقرار کنید.

۵. مانند یک الگو عمل کنید

برای نشان دادن رفتار رهبری باید سعی کنید خودتان نیز با همان استانداردهای کارمندان پیش بروید. اگر تیم شما ملزم به کار کردن تا دیروقت است، با آن‌ها بمانید. اگر تیمتان باید به هدفی خاص برسد، آن هدف باید به گونه‌ای باشد که شما هم توانایی رسیدن به آن را داشته‌باشید. در حالی که واگذاری وظایف مهارتی اساسی است که رهبران باید داشته‌باشند، وقتی با تیمتان برای رسیدن به هدفی مشترک تلاش کنید، از شما قدردانی خواهند کرد.

۶. برنامه‌ای را برای پاداش مناسب دادن به کارکنان تدارک ببینید

‌از دست‌آوردها و موفقیت‌های هریک از اعضای تیم به طور عمومی قدردانی کنید. زمانی که کارکنان احساس کنند از دست‌آوردهایشان قدردانی می‌شود، بیش‌تر احتمال دارد در جهت اهداف و دست‌آوردهای جدید تلاش کنند. داشتن برنامه‌ی پاداش در کار برای دستیابی به اهداف فردی و تیمی و ایجاد انگیزه در کارکنان می‌کند. حتی یک تشکر ساده برای تلاش‌هایشان راهی برای تقدیر از کارمندان و تشویق آنان به ادامه‌ی تلاش است.